روانشناسی تغذیه: رابطه مغز و غذا

در مغز آنچه می‌خورید، به طورمستقیم بر ساختار و عملکرد آن و در نهایت بر خلق و خویتان اثر دارد. مغزتان مانند یک ماشین گران قیمت است، زمانی که بنزین مرغوب به آن می‌رسد، بهتر عمل می‌کند.

روانشناسی تعذیه (nutrition psychology) رشته ای نوپا در جهان و زیر حوزه علم روانشناسی یا روانشناسی سلامت است که به مطالعه روانشناسانه چگونگی تاثیر انتخاب های شناختی مانند انتخاب های غذا بر روی سلامت روانی و به طور کلی سلامت افراد می پردازد. روانشناسی تغذیه به مطالعه رابطه بین رفتار تغذیه ای و سلامت ذهنی می پردازد. در این حوزه دو موضوع بحث وجود دارد: اولین حوزه، بحث بررسی تغذیه بر روی رفتارهای شناختی است و دومین حوزه بررسی تاثیر انتخاب های روانشناختی و وضعیت ذهنی و روحی افراد بر روی نوع تغذیه و سلامت آنها است (ویکی پدیا، ۲۰۱۹). به خاطر جذابیت این موضوع و اهمیت ویژه آن، این مقاله فودیرو را در بخش تغذیه سالم را به بیان نکاتی در رابطه با رابطه مغز و غذا اختصاص داده ایم.

به این نکته توجه کنید: مغز شما همیشه “روشن” است و از افکار و حرکات، تنفس و ضربان قلب و حواس‌تان محافظت می‌کند. مغز، هفت روز هفته را به مدت ۲۴ ساعت کار می‌کند، حتی وقتی خوابید.  این یعنی مغزتان به یک سوخت ثابت نیاز دارد. این «سوخت» از غذاهایی که می‌خورید به دست می‌آید و تمام نکته در مواد موجود در آن سوخت است. به زبان ساده، آنچه می‌خورید به طورمستقیم بر ساختار و عملکرد مغزتان و در نهایت بر خلق و خویتان اثر دارد. خوردن غذاهای با کیفیت حای مقادیر زیادی ویتامین، مواد معدنی و آنتی اکسیدان‌هایی است که مغز را تغذیه می کنند و از آن در برابر استرس اکسیداتیو محافظت می کند. رادیکال های آزادزمانی تولید می‌شود که بدن اکسیژن مصرف می‌کند، که می تواند به سلول آسیب بزند.


چه چیز باعث از دست دادن حافظه می‌شود؟

۶ خوردنی که متخصصان تغذیه در سال ۲۰۱۷ خواستار توقف مصرفشان شده اند!


متاسفانه، درست مانند یک ماشین گران‌قیمت اگر چیزی جز سوخت مرغوب  به مغزتان به آن وارد کنید، آسیب می‌بیند. اگر مواد سوخت نامرغوب (مانند آنچه از طریق غذاهای فرآوری شده یا تصفیه شده دریافت می‌کنید) به مغز برسد، مغز توانایی کمی برای از بین بردن آنها دارد.برای نمونه رژیم‌های غذایی سرشار از شکر تصفیه شده، به مغز آسیب می‌رسانند.  این غذاها، علاوه بر اینکه تنظیم انسولین را در بدن‌تان بر هم می‌زنند، باعث ایجاد التهاب و استرس اکسیداتیو نیز می‌شوند.مطالعات پرشماری میان یک رژیم غذایی با قند تصفیه شده بالا و اختلال عملکرد مغز (و حتی علائم بدتراختلالات خلقی، مانند افسردگی) همبستگی پیدا کرده‌اند. این یک معنای مهم دارد. اگر مغز شما از تغذیه با کیفیت محروم شود، یا اگر رادیکال‌های آزاد یا سلول‌های التهابی آسیب‌زا در فضای بسته مغز در گردش باشند، به بافت مغز آسیب می‌زند و عواقبی به دنبال خواهد داشت. جالب این است که دانش پزشکی سال‌ها ارتباط میان خلق و خو و غذا را به‌طور کامل تایید نمی‌کرد. خوشبختانه امروز، حوزه رو به رشد روانپزشکی تغذیه، دریافته که نه تنها میان آنچه می‌خورید بلکه حتی نوع باکتری که در روده‌تان زندگی می‌کند هم با آنچه احساس یا در نهایت رفتار می‌کنید ارتباط‌ها و پیامدهای بسیاری دارد.

Untitled-3 روانشناسی تغذیه: رابطه مغز و غذا

چگونه غذاهایی که می‌خورید بر نحوه‌ی احساس شما اثر می‌گذارد؟

سروتونین یک انتقال دهنده عصبی است که به تنظیم خواب و اشتها کمک می‌کند، خلق را تعدیل و درد را مهار می‌کند. از آنجایی که حدود ۹۵ درصد از سروتونین شما در دستگاه گوارش‌تان تولید می شود و دستگاه گوارش‌ توسط یکصد میلیون سلول عصبی یا نورون‌ پوشیده شده ‌است، پس این یعنی عملکرد‌های داخلی دستگاه گوارش شما نه تنها به هضم غذا کمک می کند، بلکه احساسات شما را هم جهت‌دهی می‌کند. افزون بر این، عملکرد این نورون‌ها (و تولید انتقال دهنده‌های عصبی مانند سروتونین) به شدت تحت تاثیر میلیاردها باکتری “خوب” است که میکروبیوم روده شما را تشکیل می دهد. این باکتری‌ها نقش مهمی در سلامت شما دارند. آنها از پوشش روده محافظت می‌کنند و مانعی نیرومند در برابر سموم و باکتری‌های بد ایجاد می‌کنند. آنها التهاب را نیز کاهش می‌دهند؛ و جذب مواد مغذی از غذا را بهبود می‌بخشند. همچنین مسیرهای عصبی مستقیم میان روده و مغز را فعال می‌کنند.مطالعات نشان داده‌است که افرادی که پروبیوتیک مصرف می‌کنند (مکمل‌های حاوی باکتری‌های خوب)، در مقایسه با کسانی که پروبیوتیک مصرف نمی‌کنند سطح، اضطراب، احساس استرس و وضعیت روانی‌شان بهبود می‌یابد.

مطالعات دیگری رژیم‌های سنتی مانند رژیم مدیترانه‌ای و رژیم غذایی سنتی ژاپن را با رژیم معمول “غربی” مقایسه کرده‌اند و نشان داده‌اند که خطر ابتلا به افسردگی در افرادی که پیرو رژیم غذایی سنتی هستند، ۲۵ تا ۳۵ درصد پایین‌تر است. دانشمندان به این تفاوت توجه نشان می دهند، چرا که این رژیم‌های سنتی معمولاً سرشار از سبزیجات، میوه‌ها، غلات تصفیه نشده، ماهی و غذاهای دریایی هستند و تنها مقدار کمی گوشت کم چرب و لبنیات را شامل می‌شوند. همچنین مواد غذایی فرآوری شده و شکر تصفیه شده که از اجزاء اصلی رژیم غربی هستند در این رژیم‌ها هیچ جایی ندارند. افزون بر این، بسیاری از این غذاهای فرآوری نشده تخمیرمی‌شوند و بنابراین مانند یک پروبیوتیک طبیعی عمل می‌کنند.عمل تخمیر با بهره‌گیری از باکتری و مخمر، شکر غذا را به دی اکسید کربن، الکل و اسید لاکتیک تبدیل می‌کند. جلوی فاسد شدن غذا را می‌گیرد و طعم و بافت خوشایندی به آن می‌دهد. شاید باورتان نشود اما این اندیشه که باکتری‌های خوب نه تنها بر چگونگی هضم و جذب روده که بر میزان التهاب بدن و همچنین سطح خلقی و انرژی‌ بدن نیز تاثیر می‌گذارند، در میان پژوهشگران در حال انتشار است. تا کنون نتایج کاملا شگفت‌انگیز بوده‌اند.

Untitled-2 روانشناسی تغذیه: رابطه مغز و غذا

تجربه کنید

از این به بعد به نحوه اثر گذاری هر غذا بر نحوه احساس‌تان توجه کنید (نه تنها در آن لحظه، بلکه تا روز بعد) سعی کنید به مدت دو تا سه هفته یک رژیم کاملاً سالم داشته ‌باشید (یعنی، تمام غذاهای فرآوری شده و شکر را حذف کنید). غذاهای تخمیری همچون سرکه سیب، ترشی سبزیجات، ترشی میوه، ترشی کلم، خیارشور و میسو را به رژیم‌تان بیفزایید.

شاید حتی بخواهید لبنیات را هم کنار بگذارید (بعضی از افراد احساس می‌کنند وقتی غلات را هم کنار می‌گذارند احساس بهتری دارند). ببینید حال‌تان چطور می‌شود. بعد دوباره به تدریج یک به یک غذاهای سابق را به رژیم‌تان بازگردانید و آن وقت دوباره ببینید حال‌تان چگونه می‌شود.

وقتی بیماران رژیم‌شان را سالم می‌کنند، باورشان نمی‌شود که حال‌شان چه از لحاظ فیزیکی و چه از لحاظ احساسی و هیجانی چقدر بهتر شده، و وقتی  می‌بینند که وقتی غذاهای سابقی را که افزایش دهنده التهاب هستند، به رژیم‌شان بازمی‌گردانند چقدر حال‌شان بدتر می‌شود، واقعا تعجب می‌کنند. شما هم امتحانش کنید!

تذکر مهم:

محتوای سایت فودیرو در بخش «تغذیه سالم» کاربردهای آموزشی دارد و جایگزین توصیه های پزشکی شخصی برای شما نمی گردد. به منظور دریافت توصیه های پزشکی در رابطه با مناسب بودن هر نوع غذا یا شرایط پزشکی خاصی که دارید باید با پزشک متخصص و یا متخصص تغذیه مشورت کنید.هرگز به خاطر خواندن مطلبی در سایت فودیرو، اخذ مشورت پزشکی را به فراموشی نسپارید یا این که آن را به تاخیر نیاندازید. ما در سایت فودیرو هیچ محصول خاصی را توصیه یا تایید نمی کنیم.

اگر این مطلب برایتان جالب بود، حتماً آن را لایک کنید و اگر خواستید در سایت یا مقالات خود از آن استفاده نمایید، ذکر نام فودیرو اجباری است.

یک دیدگاه بنویسید